Concept Uitwerking: Decision Networks & Utility Nodes¶

Datum: 13 maart 2026 Onderwerp: Deep-dive op de transitie van een passief Bayesiaans Netwerk naar een actief 'Decision Network' (Influence Diagram) ten behoeve van de Next Best Action binnen BORIS.

1. Waarom voorspellen niet genoeg is¶

Een klassiek Bayesiaans Netwerk beantwoordt vragen over waarschijnlijkheid: "Gegeven een laag sociaal netwerk en een hoge prikkelgevoeligheid, wat is de kans op een crisis-escalatie?" (Bijv. 82%).

Hoewel dit inzichtelijk is, stelt het de professional nog steeds voor de vraag: Wat moet ik nu doen? Kies ik Interventie A (Intensief Casemanagement) of Interventie B (Wijkondersteuning)? Interventie A is effectiever om de crisis te stoppen, maar kost veel geld, neemt de regie van de cliënt af, en de wachtlijst is lang. Interventie B is goedkoper en behoudt autonomie, maar heeft een lagere 'succeskans'.

2. De Oplossing: Het Decision Network (Influence Diagram)¶

Een Decision Network breidt het standaard netwerk uit met twee nieuwe type knooppunten (nodes): 1. Decision Nodes (Acties): Dit zijn de interventies waar de professional uit kan kiezen (bijv. starten WMO-traject, psychologische triage, of 'niets doen en monitoren'). 2. Utility Nodes (Waarde/Kosten): Dit is de revolutionaire stap. Hier koppelen we de Positieve Gezondheid en de AI Grondwet direct aan de wiskunde. Aan elke uitkomst wordt een "Waarde" (Utility) toegekend.

Hoe werkt de Utility (Waarde) in BORIS?¶

In de commerciële sector is Utility vaak "Winst in Euro's". In het Buurts Ecosysteem definiëren we Utility op basis van het Triple Empathy en Positieve Gezondheid framework: * Positieve Utility (+100): Cliënt behoudt regie (Autonomie), crisis afgewend (Veiligheid), herstel sociaal netwerk (Meedoen). * Negatieve Utility (-50): Inwoner raakt regie kwijt (Institutionalisering), onnodige verwijzing naar de 2e lijn. * Kosten (-20): De inzet van uren van specialisten (L3).

3. Het Werkingsmechanisme: De "Next Best Action"¶

Wanneer VERA een casus analyseert, berekent de Causal Engine niet meer alleen de kansen op een crisis, maar doet het een Expected Utility (EU) berekening voor elke mogelijke interventie.

$$EU(Interventie_A) = \sum (Kans_op_Uitkomst \times Utility_van_Uitkomst) - Kosten_van_Interventie_A$$

Het netwerk rekent uit: * Optie A (Zware Zorg): 90% kans op succes, maar -50 Utility op gebied van Autonomie en -20 aan kosten. (Netto score: 20) * Optie B (Netwerkversterking L1): 60% kans op succes, maar +80 Utility op gebied van Positieve Gezondheid en -5 aan kosten. (Netto score: 43)

[VERA Advies aan de Professional] "Hoewel zware activering statistisch de snelste weg naar stabilisatie is, adviseer ik als Next Best Action om in te zetten op het versterken van het eigen netwerk (Optie B). Dit sluit beter aan bij het behoud van regie (Positieve Gezondheid) en voorkomt onnodige institutionalisering."

4. Architecturale Integratie (Voor Claude Code)¶

Dit vereist een upgrade van de Causal Engine API (BNS_Technisch_Addendum.md).

De nieuwe API-route: `POST /causal/decision_policy`¶

Payload Request (Van VERA naar de API):

{
  "case_id": "CASUS-2026-89",
  "current_evidence": {
    "PGES_Zingeving": 14,
    "Severity_Scale": 4
  },
  "available_interventions": [
    "INT_Casemanagement", "INT_Wijkcirkel", "INT_Monitoring"
  ],
  "utility_weights": {
    "autonomy_preservation": 0.6,
    "crisis_prevention": 0.8,
    "resource_cost": 0.3
  }
}

Payload Response (Van API naar VERA):

{
  "recommended_intervention": "INT_Wijkcirkel",
  "expected_utility": 78.5,
  "alternative_options": [
    {"intervention": "INT_Casemanagement", "expected_utility": 65.2}
  ],
  "logic_trace": "Interventie 'Wijkcirkel' maximaliseert de utility op 'Autonomy Preservation' ondanks een 12% hoger risico op korte-termijn escalatie vergeleken met Casemanagement."
}

5. Waarde voor de Organisatie (Ethos & Businesscase)¶

Door 'Utility' te modelleren, vertaal je letterlijk de waarden van de AI Grondwet in sturende code. * Je borgt dat de organisatie niet zomaar de wiskundig "veiligste" (maar meest ingrijpende) optie kiest (defensieve zorg), maar de optie met de hoogste maatschappelijke en menselijke waarde. * Mandaat voor de professional: Het geeft de werknemer niet het commando "Grijp in", maar geeft een transparante afweging tussen kosten, baten en autonomie. De mens beslist.